TCVN 6610/IEC 60227: Cách đọc thông số trên vỏ dây
Trên vỏ mỗi cuộn dây điện thường in một chuỗi ký hiệu như tên nhà sản xuất, mã dây, tiết diện, điện áp và số hiệu tiêu chuẩn. Phần lớn người mua chỉ nhìn tiết diện, trong khi những dòng chữ còn lại mới cho biết dây được sản xuất theo tiêu chuẩn nào và dùng được ở đâu. Với dây dân dụng, tiêu chuẩn quan trọng nhất là tiêu chuẩn TCVN 6610/IEC 60227.Bài viết này giải thích bộ tiêu chuẩn đó là gì, gồm những phần nào, cách đọc các ký hiệu như H05V-U, H07V-K, H05VV-F và những điều cần lưu ý khi đối chiếu với dây bạn đang mua.
Tiêu chuẩn TCVN 6610 / IEC 60227 là gì?
TCVN 6610 là bộ tiêu chuẩn quốc gia về cáp cách điện bằng polyvinyl clorua (PVC) có điện áp danh định đến và bằng 450/750 V. Bộ tiêu chuẩn này được xây dựng tương đương với bộ tiêu chuẩn quốc tế IEC 60227, vì vậy trên nhãn dây bạn thường thấy cả hai cách ghi: “TCVN 6610” hoặc “IEC 60227”.Phạm vi áp dụng, theo TCVN 6610-1, là cáp mềm và cáp cứng có cách điện, và vỏ bọc nếu có, bằng PVC, dùng trong các hệ thống lắp đặt điện có điện áp danh nghĩa không vượt quá 450/750 V xoay chiều. Hộ gia đình dùng điện 220 V một pha hoặc 380 V ba pha nằm trong phạm vi này, nên đây là bộ tiêu chuẩn gắn với phần lớn dây điện dân dụng.
Bộ tiêu chuẩn gồm những phần nào?
Bộ TCVN 6610 chia thành nhiều phần, mỗi phần tương ứng một phần của IEC 60227. Bảng dưới tổng hợp các phần chính, đối chiếu với danh mục tiêu chuẩn mà các phòng thử nghiệm được công nhận đang áp dụng.
Phần
Nội dung
Số hiệu TCVN (tương đương IEC)
Phần 1
Yêu cầu chung
TCVN 6610-1:2014 (IEC 60227-1:2007); bản trước là TCVN 6610-1:2007 (IEC 60227-1:1998)
Phần 2
Phương pháp thử
TCVN 6610-2:2007 (IEC 60227-2:2003)
Phần 3
Cáp không có vỏ bọc, dùng để lắp đặt cố định
TCVN 6610-3:2000 (IEC 60227-3:1997)
Phần 4
Cáp có vỏ bọc, dùng để lắp đặt cố định
TCVN 6610-4:2000 (IEC 60227-4:1997)
Phần 5
Cáp (dây) mềm
TCVN 6610-5:2014 (IEC 60227-5:2011); bản trước là TCVN 6610-5:2007 (IEC 60227-5:2003)
Cách dùng đơn giản: Phần 1 đặt yêu cầu chung (nhãn mác, kết cấu, vật liệu), Phần 2 mô tả cách thử, còn các phần sau quy định chi tiết từng kiểu cáp cụ thể như dây đơn lắp cố định hay dây mềm nhiều lõi. Hãy đối chiếu bản hiện hành trước khi trích dẫn trong hồ sơ.
Điện áp danh định Uo/U nghĩa là gì?
Điện áp danh định của cáp được viết dạng Uo/U, ví dụ 300/500 V hoặc 450/750 V. Uo là điện áp giữa ruột dẫn và đất (hoặc vỏ kim loại bao quanh), U là điện áp giữa hai ruột dẫn pha của cáp nhiều lõi. Hai cấp thường gặp trên dây dân dụng là 300/500 V và 450/750 V; ngoài ra còn cấp 300/300 V cho một số dây mềm dùng trong thiết bị chiếu sáng trang trí.Nguyên tắc là điện áp danh định của dây không được thấp hơn điện áp của hệ thống mà dây được lắp vào.
Cách đọc thông số in trên vỏ dây
Theo yêu cầu chung của tiêu chuẩn, nhãn có thể được in hoặc khắc chìm trên lớp cách điện hoặc vỏ bọc, phải bền (có phép thử độ bền của nhãn trong TCVN 6610-2) và phải rõ ràng. Một dòng nhãn đầy đủ thường chứa các nhóm thông tin sau:
Nhà sản xuất hoặc nhãn hiệu: cho biết ai chịu trách nhiệm về sản phẩm.
Mã kiểu cáp: dạng “60227 IEC xx” hoặc “6610 TCVN xx”, trong đó xx là số hiệu kiểu cáp trong tiêu chuẩn.
Mã ký hiệu hài hòa: dạng H05V-U, H07V-K, H05VV-F.
Số lõi và tiết diện danh nghĩa: ví dụ 1 × 1,5 mm² hoặc 3 × 2,5 mm².
Điện áp danh định: 300/500 V hoặc 450/750 V.
Nhiệt độ làm việc cao nhất của ruột dẫn: với cáp dùng ở nhiệt độ ruột vượt quá 70 °C, tiêu chuẩn yêu cầu ghi nhãn mã hoặc nhiệt độ cao nhất của ruột dẫn.
Giải mã ký hiệu H05V-U, H07V-K, H05VV-F
Các mã hài hòa này đọc theo từng vị trí. Bảng giải mã ngắn dưới đây áp dụng cho các ký hiệu thường gặp.
Ký hiệu
Ý nghĩa
H
Cáp theo tiêu chuẩn hài hòa
05 / 07
Cấp điện áp: 05 là 300/500 V, 07 là 450/750 V
V
Cách điện bằng PVC (V2: PVC chịu nhiệt 90 °C)
VV
Cách điện PVC và vỏ bọc PVC
U
Ruột dẫn một sợi đặc
R
Ruột dẫn nhiều sợi bện, cứng
K
Ruột dẫn mềm dùng cho lắp đặt cố định
F
Cáp mềm
Vậy H07V-U là dây một lõi, ruột đặc, cách điện PVC, điện áp 450/750 V. H05VV-F là cáp mềm có cách điện và vỏ bọc PVC, điện áp 300/500 V. Mỗi mã còn có số hiệu kiểu tương ứng trong bộ IEC 60227; chẳng hạn H07V-U ứng với “60227 IEC 01”, H05V-U ứng với “60227 IEC 05”, H05V2-U ứng với “60227 IEC 07” và H05VV-F ứng với “60227 IEC 53”. Bảng mã đầy đủ nằm ở phụ lục A của phần yêu cầu chung.Lưu ý: nhiều nhà sản xuất trong nước còn dùng mã thương mại hoặc ký hiệu viết tắt riêng cho từng dòng sản phẩm. Ý nghĩa của các mã này được giải thích trong catalogue của từng hãng, bạn nên đối chiếu thay vì đoán theo tên gọi.
Tiết diện và cấp ruột dẫn theo TCVN 6612
Ruột dẫn của cáp cách điện được quy định ở TCVN 6612:2007, tương đương IEC 60228:2004. Tiêu chuẩn phân ruột dẫn thành các cấp: cấp 1 là ruột một sợi đặc, cấp 2 là ruột bện, cấp 5 và cấp 6 là ruột mềm. Đây là lý do cùng một tiết diện ghi trên nhãn nhưng dây đặc cứng, dây bện và dây mềm có cấu tạo sợi khác nhau.Điểm đáng chú ý nhất: tiết diện ghi trên nhãn là giá trị danh nghĩa. Tiêu chuẩn không bắt phải đo trực tiếp tiết diện, mà đòi hỏi mỗi cỡ ruột dẫn đáp ứng một điện trở một chiều lớn nhất ở 20 °C. Ví dụ, ruột đồng cỡ 1,5 mm² có điện trở lớn nhất 12,1 Ω/km. Dây có điện trở vượt giá trị này nghĩa là ruột dẫn không đạt, kể cả khi hình thức bên ngoài trông bình thường.
Dây được thử nghiệm những gì?
TCVN 6610-2 quy định phương pháp thử, và các phép thử được chia thành thử nghiệm điển hình (ký hiệu T) và thử nghiệm mẫu (ký hiệu S). Các nhóm kiểm tra thường gặp ở phòng thử nghiệm gồm:
Điện trở một chiều của ruột dẫn ở 20 °C.
Chiều dày lớp cách điện và vỏ bọc, đường kính ngoài.
Thử điện áp trên cáp hoàn chỉnh và trên lõi.
Điện trở cách điện.
Độ bền kéo đứt và độ giãn dài của cách điện, vỏ bọc, trước và sau lão hóa.
Thử sốc nhiệt cho cách điện và vỏ bọc PVC.
TCVN 6610 không áp dụng cho loại cáp nào?
Bộ TCVN 6610 chỉ gồm cáp PVC đến 450/750 V. Cáp điện lực hạ thế có cách điện dạng đùn (như cáp 0,6/1 kV) được quy định bởi bộ tiêu chuẩn khác, TCVN 5935 (IEC 60502). Vì vậy một dây dân dụng và một cáp điện lực có thể cùng bọc PVC nhưng được thử và ghi nhãn theo hai bộ tiêu chuẩn khác nhau. Sự khác biệt cấu tạo giữa các dòng cáp điện lực sẽ được so sánh ở bài viết riêng về cáp CXV và CVV.
Liên hệ với quy chuẩn bắt buộc QCVN 4:2009/BKHCN
QCVN 4:2009/BKHCN yêu cầu dây điện bọc nhựa PVC có điện áp danh định đến và bằng 450/750 V phải phù hợp với TCVN 6610-1:2007. Dây và cáp điện hạ áp còn chịu quản lý theo Sửa đổi 1:2016 của quy chuẩn này. Nói cách khác, TCVN 6610 là căn cứ kỹ thuật, còn việc chứng nhận hợp quy là thủ tục để sản phẩm được lưu thông. Khi mua dây hoặc nghiệm thu vật tư, bạn có thể yêu cầu nhà cung cấp xuất trình giấy chứng nhận hợp quy và phiếu thử nghiệm.
Checklist đọc vỏ dây khi mua và nghiệm thu
Nhãn có tên nhà sản xuất, mã dây, số lõi, tiết diện, điện áp danh định và số hiệu tiêu chuẩn.
Nhãn in rõ, bền, lặp lại đều đặn dọc theo chiều dài dây.
Số hiệu tiêu chuẩn khớp với loại dây (dây dân dụng theo TCVN 6610, cáp điện lực theo TCVN 5935).
Điện áp danh định trên nhãn không thấp hơn điện áp hệ thống.
Mã dây khớp với catalogue của hãng, kể cả cấp ruột dẫn (đặc, bện hay mềm).
Có giấy chứng nhận hợp quy và phiếu thử nghiệm cho lô hàng khi công trình yêu cầu.
Với công trình quan trọng, lấy mẫu gửi phòng thử nghiệm đo điện trở ruột dẫn và các chỉ tiêu cách điện.
Về nội dung kỹ thuật, các phần của TCVN 6610 được xây dựng tương đương với các phần của IEC 60227. Tuy nhiên số hiệu và năm ban hành của hai bên khác nhau, và phiên bản TCVN có thể chậm hơn phiên bản IEC mới nhất. Khi làm hồ sơ, hãy ghi đúng số hiệu và năm của bản bạn áp dụng.
Dây ghi 450/750 V có dùng được cho nhà ở 220 V không?
Có thể dùng, vì điện áp danh định của dây cao hơn điện áp hệ thống. Tuy vậy, điện áp danh định chỉ là một điều kiện; bạn vẫn phải chọn tiết diện theo dòng điện, cách lắp đặt và bảo vệ bằng aptomat phù hợp.
Dây không in số hiệu tiêu chuẩn thì có sao không?
Thiếu hoặc mờ thông tin trên nhãn là dấu hiệu cần hỏi lại nhà cung cấp, vì tiêu chuẩn yêu cầu nhãn phải rõ ràng và bền. Hãy đề nghị xem giấy chứng nhận hợp quy và phiếu thử nghiệm; nếu không có, nên cân nhắc loại dây khác.
Kết luận
TCVN 6610 (IEC 60227) là bộ tiêu chuẩn cho dây và cáp PVC đến 450/750 V, gắn với phần lớn dây điện dân dụng. Biết cách đọc điện áp danh định, mã H05V-U, H07V-K, H05VV-F, cấp ruột dẫn và số hiệu tiêu chuẩn giúp bạn chọn đúng dây, đối chiếu catalogue và phát hiện sớm dây không đạt. Trước khi trích dẫn tiêu chuẩn trong hồ sơ, hãy kiểm tra bản và sửa đổi hiện hành.Nếu cần tư vấn đọc thông số và chọn dây đạt chuẩn cho nhà ở hoặc công trình, bạn có thể liên hệ đội ngũ kỹ thuật của Vạn Xuân Cable.
